Shënimet e mësimit të 27të

بسم الله الرحمن الرحيم

Shënime >>>

Zgjedhimi i تَلاَ  në Mudhari’

Kur Lamul kelimeh është (në origjinë) waw

أَفعُلُ                                                           أَتلُو

نَفعُلُ                                                           نَتلُو      

تَفعُلُ                                                           تَتلُو

تَفعُلِينَ                                                        تَتلِينَ

تَفعُلاَنِ                                                       تَتلُوَانِ

تَفعُلُونَ                                                       تَتلُونَ

تَفعُلنَ                                                         تَتلُونَ

يَفعُلُ                                                            يَتلُو

 تَفعُلُ                                                            تَتلُو

يَفعُلاَنِ                                                        يَتلُوَانِ

تَفعُلاَنِ                                                        تَتلُوَانِ

يَفعُلُونَ                                                        يَتلُونَ

يَفعُلنَ                                                          يَتلُونَ

 

(Mundohuni t’i mësoni përmendësh tabelat për Madhin dhe Mudharin, me radhitje, njëjtë siç e keni mësuar suren el Fatihah – kjo do t’ua lehtësojë gjërat).

 

أتلُو

  • Siç u sqarua në mësimin para këtij, أَتلُو  ishte në origjinë  أَتلُوُ – këtu e kemi fshehur dammen e wawit (për shkak të rëndesës).
  • أتلُو : Unë Lexoj

Siç thotë Allahu سبحانه وتعالى :

 قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُم مِّنْ إِمْلَاقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّـهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Thuaju: “Ejani t’ju lexoj çfarë ju ka urdhëruar Allahu: që të mos i shoqëroni Atij asgjë (në adhurim); që të silleni mirë me prindërit, që të mos vrisni fëmijët tuaj për shkak të varfërisë, sepse Ne ju ushqejmë ju dhe ata; që të mos i afroheni veprave të turpshme, qofshin ato të hapëta apo të fshehta dhe që të mos ia merrni tjetrit jetën, të cilën Allahu e ka shenjtëruar, përveçse kur e kërkon drejtësia (e ligji). Këto ju porosit Ai, me qëllim që të kuptoni.” [El-en’am (6):151]

  • أَتلُو – أَتلُ – Këtu wawi në këtë ajet është hequr / rrëzuar për arsye gramatikore.

 

نَتلُو , تَتلُو

  • E bëmjë të njëjtën gjë sikur në أتلُو – e fshehim dammen e wawit.

Siç thotë Allahu سبحانه وتعالى :

نَتْلُو عَلَيْكَ مِن نَّبَإِ مُوسَىٰ وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

“Ne do të të tregojmë ty pjesë nga historia e Musair me Faraonin, ashti siç ka qenë me të vërtetë, për njerëzit që besojnë.”  [El-Kasas (28):3]

  • نَتلُو : ne recitojmë (lexojmë)

 

Siç thotë Allahu سبحانه وتعالى  :

 وَمَا كُنتَ تَتْلُو مِن قَبْلِهِ مِن كِتَابٍ وَلَا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذًا لَّارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ

“Para këtij, ti (Muhamed) nuk kishe lexuar kurrfarë libri e as që kishte shkruar gjë me dorën tënde; përndryshe, ndjekësit e së pavërtetës do të dyshonin.” [El-Ankebut (29):48]

  • تَتلُو : ti (m) lexon (këtu nuk është thënë tregoj / rrëfej, sepse ‘lexoj’ është kuptimi origjinal.

 

تَتلِينَ

تَتلِينَ  ka qenë në origjinë تَتلُوِينَ (tetluwine) që ka tingëlluar sikur ‘تَفعُلِينَ’

  • تَتلِينَ : ti (f) lexon
  • Shkronja e parë është ‘Te’ e Mudharit تَ
  • Shkronja e dytë është ‘Te’, e cila është Feul-Kelimeh تَفْ –  تَتْ
  • Shkronja e tretë është Ajnul Kelimeh, e cila është ‘Lami’ dhe merr dammeh sipas kapitullit të vet  تَفعُ – تَتلُ  
  • Shkronja e katërt është Lamul Kelimeh, e cila është Waw, dhe merr kesrah sikur peshorja تَفعُلِ – تَتْلُوِ
  • Shrkonja e gjashtë është ‘Je’, e cila quhet  يَاءُ المُؤَنَّثَةِ المُخَاطَبَةِ (Je-ul Mu-ennethetil Muhatabeh/ Ja e femërores të cilës i flitet )  تَفْعُلِي – تَتْلُوِي
  • Shkronja e shtatë është “Nun” me fethah, e cila është shenjë gramatikore  تَفعُلِينَ – تَتلُوِينَ

Tash e vërejmë se wawi i  تَتْلُوِينَ ka kesrah, dhe kjo është shqiptim i rëndë, “وِ’ (shkronjë e rëndë + harake e rëndë = shqiptim i rëndë) ‘Arabët kërkojnë lehtësi në të folur’.

Së pari provojmë se a mund t’ia japim këtë harakeh (kesran) shkronjës para saj, dhe shohim nëse ajo është e lirë prej haremeve تَتْلُوِينَ – Këtu, shkronja para saj ka hareke dhe nuk është e lirë  ‘لُ’, kështu që nuk mund t’ia japim lamit, andaj e rrëzojmë / largojmë (arsyeja pse e rrëzojmë atë këtu dhe nuk e fshehim, është se kur e rrëzojmë atë, nuk i ndryshon rregullin gramatikor), Tash kemi  تَتْلُوينَ

تَتْلُوينَ (tetlujne) i ka dy sukuna radhazi, e para është në mbi ‘waw’ dhe e dyta është mbi ‘ja’. I pasojmë hapat që i kemi mësuar kur takohen dy sukuna. Këtu mund ta rrëzojmë wawin, për dy gjëra:

1- Shkronja e parë e heshtur, është një prej ‘huruful ‘ilah  ‘و’

2- Kushti për ta rrëzuar atë këtu është, që të kemi evidencë / provë para saj (një harake që i përshtatet shkronjës të cilën duam ta rrëzojmë ‘و’ i përshtatet dammes )

Pasi ta rrëzojmë wawin, kemi تَتْلُينَ  (tetlujne) – Dammeja e Lamit nuk i përshtatet ‘Ja-së’ që vjen pas saj, por ketra i përshtatet, kështu që e largojmë dammen, dhe vendosim kesran  تَتلِينَ   

Shkurtimisht, e rrëzojmë Wawin dhe i japim ‘Ajnul Kelimes’ një kesrah për t’iu përshtatur Ja-së pas saj.

تَتْلُوَانِ

  • تَتلُوَانِ : Ju të dy (m/f/përzierje) lexoni
  • Nuk ndryshojmë asgjë, e bëjmë të tingëllojë sikur  تَفعُلاَنِ
  • Këtu nuk e kemi rrëzuar wawin, sepse ka fet’hah, dhe fet’heja nuk është harake e rëndë (nuk ka rëndesë në të folur).
  • تتلُوَانِ : Ju të dy lexoni
  • Radhitja logjike është së pari të flasësh për veten (El Mutekelim) dhe pastaj i flet dikujt (El Muhatab), dhe pastaj flet për dikë (El Gaibu).

تَتْلُونَ

تَتْلُونَ  ka qenë në origjinë  تَتْلُوُونَ (tetluwune) që ka tingëlluar sikur ‘تَقعُلُونَ’

  • تَتلُونَ : ju të gjithë (m/përzier) lexoni
  • Nëse e shikoni formën origjinale, e shihni se i ka dy Waw – *Waawi i parë është Laamul Kelimeh, kurse Waawi i dytë është Waawul Xhemaa’ah (Xhem’).
  • Nuuni e tregon gjendjen gramatikore. 

Këtu ajo që e kundërshton parimin e arabishtes është rëndesa e shkaktuar nga dhammeh mbi Waaw. Këtu ne nuk mund t’ia japim këtë harakah shkronjës para saj, sepse ajo veçse është e zënë me një harakah, prandaj ne e largojmë / hedhim atë. تَتْلُوونَ  (Tetluuuune)

تَتلُوونَ  – Këtu i kemi dy sukuuna radhazi – E shohim se shkronja saakini e parë (e cila është laamul kelimeh) është njëra nga huruuful ‘il-leh (një waaw), tani shikojmë se a ka shkronja para saj provën e waawit – Ajo e ka një dhammeh ‘لُ’  dhe kjo është prova e waawit, kështu kushtet janë plotësuar dhe tani ne mund ta largojmë / hedhim waawin تَتْلُوونَ – و “لام الكلمة” = تَتْلُونَ   – Veni re: Waawin të cilin e larguam është LAAMUL KELIMEH, kurse Waawin të cilin e lamë është Waawul Xhemaa’ah – تَتْلُونَ

 

تَتْلُونَ

  • تَتلُونَ : Ju të gjitha (f) lexoni
  • Shkronja e parë është ‘taa’ e Mudaari’
  • Shkronja e dytë është ‘taa’, e cila është Faa-ul kelimeh تَفْ –  تَتْ
  • Shkronja e tretë është ‘Ajnul kelimeh, që është ‘laam’ dhe ajo merr një dhammeh sipas kapitullit që i takon تَفعُ – تَتلُ  
  • Shkronja e katërt është Laamul kelimeh, e cila është ‘Waaw’ dhe që është e heshtur (me sukuun) تَفعُلْ – تَتْلُوْ
  • Shkronja e gjashtë është një ‘Nuun’, që është نُونُ الإنَاثَة  (Nuunul inaatheh/ Nuuni i femërores) تَفْعُلْنَ – تَتْلُونَ 

Nuk kemi bërë asnjë ndryshim, prandaj ky ‘و’ te تَتلُونَ   është Laamul kelimeh jo Waawul Xhemaa’ah

Ato duken njëjtë, sepse shkronjat dhe harakaatet janë të njëjtaتَفعُلُونَ – تَتلُونَ , تَفعُلنَ – تَتلُونَ   – Është identike VETËM NË PAMJE / FORMË, por dy waaw-at nuk janë të njëjtë (waawi i parë është waawul xhemaa’ah, kurse waawi i dytë është laamul kelimeh)

يَتلُو, تَتلُو

  • يَتلُو : Ai lexon
  • تَتلُو : Ajo lexon
  • Veprojmë njëjtë siç vepruam me أتلُو – نَتلُو – تَتلُو
  • تَتلُو këtu domethënë: ajo lexon ‘هِيَ تَتلُو’

 

يَتلُوَانِ , تَتلُوَانِ

  • يَتلُوَانِ : Ata dy (m/mix) lexojnë
  • تَتلُوَانِ : Ato dyja (f) lexojnë
  • Veprojmë njëjtë siç vepruam me  تَتلُوَانِ  – ndryshimi i vetëm me يَتلُوَانِ  është ‘taa’ dhe ‘jaa’ (shkronjat e Mudaari’)

يَتلُونَ

  • يَتلُونَ : Ata të gjithë (m/mix) lexojnë
  • Veprojmë njëjtë siç vepruam me تَفعُلُونَ – تَتلُونَ – ndryshimi i vetëm është ‘taa’ dhe ‘jaa’
  • Waawi këtu është Waawul Xhemaa’ah

 

يَتلُونَ

  • يَتلُونَ : Ato të gjitha (f) lexojnë
  • Veprojmë njëjtë siç vepruam me تَتلُونَ  – تَقعُلنَ – gjithashtu këtu i vetmi ndryshim është ‘jaa’ and ‘taa’
  • Waawi këtu është Laamul Kelimeh

(shtesë: Eliful Faarikah që vjen pas Waawul Xhemaa’ah vjen vetëm në Mudaari’ për ta kompensuar Nuunin e larguar, si rrjedhojë e një gjendjeje gramatikore – Nuuni është gjendja esencial ‘Raf’. Vetëm në raste të jashtëzakonshme mund ta gjesh një dhamme mbi waw, si: دَعَوُا اللهَ )

 

Shënimet >>>

Zgjedhimi i تَلاَ  në Maadhi

Kur Laamul kelimeh është (në origjinë) një waaw

فَعَلْتُ                                                          تَلَوْتُ

فَعَلْنَا                                                           تَلَوْنَا      

فَعَلْتَ                                                          تَلَوْتَ

فَعَلتِ                                                          تَلَوتِ

فَعَلْتُمَا                                                        تَلَوْتُمَا

فَعَلْتُمْ                                                          تَلَوْتُمْ 

فَعَلْتُنَّ                                                         تَلَوْتُنَّ

فَعَلَ                                                              تَلاَ

فَعَلَتْ                                                            تَلَتْ

فَعَلاَ                                                             تَلَوَا

فَعَلَتَا                                                          تَلَوَتَا

فَعَلُوا                                                            تَلَوْا

فَعَلْنَ                                                           تَلَوْنَ

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s