Shënimet e mësimit të 28të

بسم الله الرحمن الرحيم

Shënimet e mësimit të 28të

 

Zgjedhimi i تَلاَ  në Maadhi

Kur Laamul kelimeh është (në origjinë) një waaw

فَعَلْتُ                                                          تَلَوْتُ

فَعَلْنَا                                                           تَلَوْنَا      

فَعَلْتَ                                                          تَلَوْتَ

فَعَلتِ                                                          تَلَوتِ

فَعَلْتُمَا                                                        تَلَوْتُمَا

فَعَلْتُمْ                                                          تَلَوْتُمْ 

فَعَلْتُنَّ                                                         تَلَوْتُنَّ

فَعَلَ                                                              تَلاَ

فَعَلَتْ                                                            تَلَتْ

فَعَلاَ                                                             تَلَوَا

فَعَلَتَا                                                          تَلَوَتَا

فَعَلُوا                                                            تَلَوْا

فَعَلْنَ                                                           تَلَوْنَ

*Rikujtim:

Parimi 1: Kurdo që e shtojmë një Dhamiiru Raf’ i cili ka një harakeh 

‘ضَمِيرُ رفع مُتَحَرِّك ’ te një Maadhi ne e heshtim Laamul Kelimeh

Parimi 2: Nëse Waawi apo Jaa ka një harakeh dhe shkronja para saj ka një fat’hah, ne e kthejmë Waawin apo Jaa-në në Elif

 

تَلَوتُ

1: E sjellim Faa-ul Kelimeh, që është ‘taa’ dhe ia japim asaj një fet’hah فَ – تَ

2: E sjellim ‘Ajnul Kelimeh, që është ‘laam’ dhe gjithashtu ia japim një fet’hah فَعَ – تَلَ

3: E sjellim Laamul Kelimeh, që në origjinë është një ‘Waaw’, kështu e vendosim një Waaw dhe e heshtim atë (jepja atij një sukuun, ashtu siç është peshorja) – فَعَلْ – تَلَوْ

  • Këtu shikojmë se a mund ta kthejmë Waawin në Elif –  ‘Waawi’ nuk ka ndonjë harakeh, kjo do të thotë se kushti i parë i kthimit të tij në Elif nuk ekziston këtu, edhe pse shkronja para saj ka një fet’hah, e që është kushti i dytë, por për ta zbatuar këtë parim duhet që të dyja kushtet të jenë prezent. Kështu që, këtu ne nuk e kthejmë Waawin në Elif – qëndron ashtu siç është تَلَوْ

4: E shtojmë ‘تُ’ (taa-në e faa’il-it) فَعَلْتُ – تَلَوْتُ

  • ‘تُ’ Gjithashtu quhet: ضَمِيرُ رفع مُتَحَرِّك

تَلَوْتُ

  • Unë kam lexuar / recituar

Tani do të veprosh të njëjtën gjë me gjashtë zgjedhimet vijuese:

 ‘فَعَلْنَا, فَعَلْتَ, فَعَلتِ, فَعَلْتُمَا, فَعَلْتُم, فَعَلْتُنَّ ’ , sepse kur Laamul Kelimeh është e heshtur ajo do të mbetet / qëndrojë si një ‘waaw’ (ajo nuk do të kthehet në Elif), dhe gjëja e vetme që do të ndryshohet është çfarëdo që vjen pas Laamul Kelimeh, dhe ajo ndryshon sipas Dhamirit përshtatshëm / duhur të saj –

تَلَوتُمَا, تَلَوْتُم, تَلَوْتُنَّ تَلَونَا, تَلَوْتَ, تَلَوتِ,

 

تَلَوْنَا

  • Ne kemi lexuar /recituar

تَلَوْتَ

  • Ti (m) ke lexuar /recituar

تَلَوْتِ

  • Ti (f) ke lexuar /recituar

تَلَوْتُمَا

  • Ju dy (m or mix) keni lexuar /recituar

تَلَوْتُم

  • Ju të gjithë (m or mix) keni lexuar /recituar

تَلَوْتُنَّ

  • Ju të gjitha (f) keni lexuar /recituar

 

تَلاَ

تَلاَ  në origjinal ka qenë تَلَوَ – Këtu ‘waawi’ ka një harakeh dhe shkronja para saj ka një fet’hah dhe kjo shkon sipas parimit, kështu që e kthejmë ‘waaw’ në ‘elif’  –  تَلَوَ —> تَلاَ

 

تَلاَ 

  • Ai ka lexuar /recituar

 

تَلَتْ

تَلَتْ në origjinal ka qenë تَلَوَتْ

1: E sjellim Faa-ul Kelimeh, e cila është ‘taa-ja’  dhe ia japim asaj një fet’hah 

فَ – تَ

2: E sjellim ‘Ajnul Kelimeh, e cila është ‘laami’ dhe gjithashtu ia japim asaj një fet’hah فَعَ – تَلَ

3: E sjellim Laamul Kelimeh, e cila në origjinë ka qenë një ‘Waaw’, kështu që e vendosim një Waaw dhe ia japim atij një fet’hah (tamam siç është peshorja) فَعَلَ – تَلَوَ

4: Ia shtojmë تَاءُ التَّأنِيثِ السَّاكِنَة – ‘تْ’ (Taa-ut Te-niith Es-Saakineh) foljes

 فَعَلَتْ – تَلَوَتْ

  • Tani mund ta zbatojmë parimin e ndryshimit të waawit në elif te  تَلَوَتْ , sepse waawi është muteharrik (ka një harakeh), dhe shkronja para saj ka një fet’hah, kështu që e shndërrojmë the waaw në Elif تَلَوَتْ —> تَلاَتْ

5: تَلاَتْ , këtu kemi dy sukuuna radhazi dhe kjo duhet të evitohet. Ne mund ta largojmë / hedhim shkronjën e parë saakin ‘elifin’, sepse kushtet e largimit të tij janë prezente. Shkronja e parë saakin është një Elif (njëra nga huruuful ‘il-leh), dhe shkronja para saj ka provë të Elifit (një fet’hah)-  تَلاَتْ —> تَلَتْ

 

تَلَتْ

  • Ajo ka lexuar /recituar

 

تَلَوَا

Në تَلَوَا ne mund ta zbatojmë parimit e shndërrimit të waawit në elif, sepse waawi është muteharrik dhe shkronja para saj është një fet’hah  تَلَوَا —-> تَلاَا  – Tani janë takuar dy sukuuna dhe ne e hedhim / largojmë shkronjën e parë saakin ‘Elif’, sepse ajo është njëra nga huruuful ‘il-leh dhe ka një provë para saj (një harakeh (fet’hah) që i përshtatet Elifit) تَلَاا – ا = تَلاَ  – Dhe nëse e bëjmë këtë, atëherë do të jetë vështirë të dallohen mes tyre هُوَ فَعَلَ ‘ – تَلاَ  dhe kjo për të cilin po flasim, e që është هُمَا فَعَلَا ‘ – تَلاَ (ato bëhen pikërisht të njëjta) – Këtu dijetarët thonë se për shkak të kësaj, waawi nuk është kthyer në Elif, më saktë ka mbetur ashtu siç është – Dhe kjo konsiderohet një përjashtim.

Një shembull prej Kuranit (lloji i njëjtë i foljes دَعَا)

الله سبحانه وتعالى thotë:

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًاخَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَت دَّعَوَا اللَّـهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Është Ai që ju krijoi nga një njeri i vetëm (Ademit), prej të cilit krijoi edhe bashkëshorten e tij (Havanë), që të gjente qetësi tek ajo. Kur njeriu bashkohet me gruan e vet, e ngarkon atë me një barrë të lehtë, që ajo e kalon pa e ndier për ca kohë. Dhe, kur ajo rëndohet, ata të dy i luten Allahut, Zotit të tyre: “Nëse na dhuron pasardhës të shëndoshë, do të të jemi vërtet mirënjohës!” [7:189]

  • دَعَوَا  – këtu mund ta shohësh të shkruar me waaw dhe ajo nuk është larguar / hedhur dhe as nuk është kthyer në Elif.

تَلَوَا

  • Ata dy (m apo mix) kanë lexuar /recituar

 

تَلَوَتَا

  • Këtu është e njëjtë si te تَلَوَا  , nuk e largojmë apo e kthejmë waawin në Elif, sepse të shtuarit e تَاء التَّأنيث السَّاكِنَة  është një përjashtim (siç kemi thënë në mësimet e para)

  •   ‘الأصلُ التَّذكِير’ – Gjatë të folurit në esencë ne e përdorim mashulloren, kështu të gjitha parimet e ndjekin mashkulloren.

تَلَوَتَا

  • Ato dyja (f) kanë lexuar /recituar

تَلَوا

1: E sjellim Faa-ul Kelimeh, që është ‘taa’ dhe i japim asaj një fet’hah فَ – تَ

2: E sjellim ‘Ajnul Kelimeh, që është ‘laam’ dhe gjithashtu ia japim një fet’hah فَعَ – تَلَ

3: E sjellim Laamul Kelimeh, që në origjinë është një ‘Waaw’, kështu e vendosim një Waaw dhe ia japim atij një dhammeh (pikërisht sipas peshores) فَعَلُ – تَلَوُ

4: Ia shtojmë وَاوُ الجَمَاعَة  (Waawin e grupit) foljes فَعَلُو – تَلَوُو  dhe e shtojmë أَلِفُ الفَارِقَة(Eliful Faarikah) فَعَلُوا – تَلَوُوا

5: تَلَوُوا , këtu ne mund ta kthejmë waawin në elif, sepse waawi është muteharrik dhe shkronja para saj ka një fet’hah. تَلَوا —-> تَلَاوا

6: تَلَاوْا  këtu është një problem, dy sukuuna radhazi dhe kjo duhet të evitohet. Mund ta largojmë shkronjën e parë saakin ‘Elifin’, sepse kushtet e largimit të tij janë prezente. Shkronja e parë saakin është një Elif (njëra nga huruuful ‘il-leh), kurse shkronja para saj ka një provë të Elifit (një fet’hah)-  تَلاَوْا —> تَلَوْا

تَلَوْا

  • ata (m apo mix) kanë lexuar /recituar

 

تَلَوْنَ

  • Këtu veprojmë njëjtë si me dy grupet e para (mutekel-lim dhe muhaatab), sepse laamul kelimeh është e heshtur (me sukuun) – Kështu ne nuk e kthjemë waawin në Elif dhe as nuk e largojmë atë.

تَلَوْنَ 

  • Ato (f) kanë lexuar /recituar

Dhe kështu duhet të bëjmë me çdo folje e cila është e njëjtë (kurdo që ke një folje me tri shkronja dhe Laamul kelimeh është një waaw (në origjinë) ti e vepron të njëjtën)

Foljet të cilat i kemi marrë deri tani nga Kapitulli i parë janë:

Për Semaa’:

نَصَرَ, عَبَدَ, رَزَقَ, تَرَكَ, خَلَقَ

  • Këto janë Laazim

خَرَجَ, كَفَرَ, شَعَرَ, سَجَدَ, نَظَرَ

  • Këto janë Mute’addin

 

Për Kijaas:

Kur ‘Ajnul kelimeh është një Waaw

قَالَ, عَاذَ, كَانَ, قَامَ, تَابَ, صَامَ, مَاتَ, فَازَ, زَارَ, ذَاقَ

Kur Laamul kelimeh është një Waaw

تَلاَ, رَجَا, دَعَا, سَمَا, عَفَا, غَلاَ, قَسَا, قَفَا, صَفَا 

(Detyrë shtëpie: Sjelle zgjedhimin e mbetur që i takon llojit të ‘kur Laamul kelimeh është një waaw’ në Maadhi dhe Mudaari’)

~~~

Lloji i tretë i foljeve për të cilat është parim kapitulli i parë (Kijaas):

Çdo folje e cila quhet مُضَعَّف (muda’’af)  dhe ajo është مُتَعَدٍّ (muta’addin)

Ky lloj quhet مُضَعَّف, sepse kjo fjalë gjuhësisht do të thotë: i shumëfishuar.

Arsyeja për dhënien e këtij emri, që e ka kuptimin e shumëfishimit, është sepse që të dy ‘Ajni dhe Laami janë identik.

Fjalët e Kijasit të kapitullit të parë:

Kur ai quhet  مُضَعَّف është është مُتَعَدٍّ

(tani për tani ne vetëm do t’i marrin shkronjat pa parime të zbatuara mbi to (forma origjinale e tyre është pikërisht si  قَوَلَ, دَعَوَ’) kurse në mësimin e ardhshëm në do të punojmë me to in shaa Allaah)

 

 

سَبَبَ

  • Ai ka sharë

صَبَبَ

  • Ai ka derdhur

حَثَثَ

  • Ai ka nxitur

حَجَجَ

  • Ai e ka kryer Haxhin

  • Gjuhësisht: I drejtuar (qëllimisht) drejt një destinacioni të caktuar.

رَدَدَ

  • Ai e ka refuzuar / ka kthyer mbrapsht

مَدَدَ

  • Ai e ka zgjatur (diçka tjetër)

سَرَرَ

  • Ai e ka gëzuar / kënaqur

ضَرَرَ

  • Ai ka dëmtuar

خَصَصَ

  • Ai e specifikuar

قَصَصَ

  • Ai ka treguar / pasuar

دَلَلَ

  • Ai ka udhëhequr / orientuar

ذَمَمَ

  • Ai ka nënçmuar

عَمَمَ

  • Ai ka përfshirë / përgjithësuar

سَنَنَ

  • Ai ka zgjedhur një rrugë / e ka marrë një rrugë

ظَنَنَ

  • Ai ka menduar / llogaritur

(mos harro të gjitha këto folje janë Mute’addin)

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s