Shënimet e mësimit të 29të

بسم الله الرحمن الرحيم

Shënimet >>>

Lloji i tretë i foljeve në të cilat kapitulli i parë është Kijas:

المُضَعَّف المُتَعَدِّي  – Folja kalimtare e cila Ajnin dhe Laamin i ka identike

  • Mund të thuash مُضَعَّف  apo  مُضَاعَف

Fjalët

سَبَبَ , صَبَبَ, حَثَثَ, حَجَجَ, رَدَدَ, مَدَدَ, سَرَرَ, ضَرَرَ, خَصَصَ, قَصَصَ, دَلَلَ, ذَمَمَ, عَمَمَ, سَنَنَ, ظَنَنَ

T’i kemi dy shkronja të njëjta radhazi shkakton vështirësi / rëndesë në të folur, dhe kjo evitohet (në gjuhën arabe).

Çfarë duhet të bësh në këtë rast?

1- Largoje harakeh e shkronjës së parë identike سَبَبَ —> سَبْبَ

2- Pastaj, bashkoje / shkrije atë në shkronjën e dytë identike  سَبْبَ —> سَبَّ

Për arsye se shkronja e parë identike është saakin, kurse shkronja e dytë ka një harakeh, është e sigurt t’i bashkojmë ato, dhe ato janë të shprehura / pasqyruara me atë që quhet një شَدَّة (sheddah / ّ ) – Kjo të tregon ty se dy shkronja identike janë bashkuar / shkrirë (në njëra tjetrën).

سَبَّ në origjinë ka qenë سَبَبَ dhe kjo është në peshoren فَعَلَ. Dhe kjo është ajo që do të bësh me pjesën tjetër të foljeve.

صَبَّ, حَثَّ, حَجَّ, رَدَّ, مَدَّ, سَرَّ, ضَرَّ, خَصَّ, قَصَّ, دَلَّ, ذَمَّ, عَمَّ, سَنَّ, ظَنَّ

  • Ideja për largimin e harakeh të shkronjës së parë identike është që ajo të jetë në gjendje / të mund të shkrihet (bashkohet) në shkronjën e dytë identike.

  • Kushti për shkrirjen e një shkronje në tjetrën është që shkronja e parë identike duhet jetë saakin (e heshtur), kurse e dyta duhet ta ketë një harakeh.

  • Sukuun do të thotë që nuk ka harakeh.

  • سَبَّ عَلَى وَزنِ فَعَلَ (serbe është në peshoren fe’ala), sepse në origjinë ka qenë سَبَبَ , kurse harakeh e shkronjës së parë është identike është e hedhur / larguar, në mënyrë që të shkrihet në shkronjën e dytë identike.

Ata thonë hedhe / largoje harakeh e shkronjës së parë identike, në mënyrë që të kesh mundësi ta shkrish atë në shkronjën e dytë identike

سَبَبَ —> سَبْبَ —> سَبَّ

Cilëndo folje që e gjen si مُضَعَّف مُتَعَدٍّ ajo i takon kapitullit të parë – kjo domethënë që mudaari’  i këtyre foljeve i takon peshores يَفعُلُ

Mudaari’ i سَبَّ në origjinë ka qenë يَسْبُبُ – dhe ti mund ta vëresh këtu se ka vështirësi / rëndesë (në shqiptim).

يَصبُبُ, يَحثُثُ, يَحجُجُ, يَردُدُ, يَمدُدُ, يَسرُرُ, يَضرُرُ, يَخصُصُ, يَقصُصُ, يَدلُلُ, يَذمُمُ, يَعمُمُ, يَسنُنُ, يَظنُنُ

Këtu do ta bëjmë të njëjtën gjë siç kemi bërë me يَقوُلُ –

1: يَسْبُبُ – ia japim dhammeh e shkronjës së parë identike shkronjës së lirë që është para saj (siin)يَسْبُبُ –> يَسُبْبُ  (veprojmë kështu në mënyrë që të mund të shkrihet në shkronjën pas saj).

2: Tani ne mund t’i shkrijmë / bashkojmë mes veti dy shkronjat identike, sepse shkronja e parë identike është saakin, kurse e dyta është muteharrik, dhe ia japim një sheddeh për ta identifikuar këtë shkrirje,   يَسُبْبُ—> يَسُبُّ

Tani veprojmë njëjtë me të gjitha foljet e mbetura:

يَصُبُّ, يَحُثُّ, يَحُجُّ, يَرُدُّ, يَمُدُّ, يَسُرُّ, يَضُرُّ, يَخُصُّ, يَقُصُّ, يَدُلُّ, يَذُمُّ, يَعُمُّ, يَسُنُّ, يَظُنُّ

  • Siç thotë Allahu سبحانه وتعالى:

 كَذَٰلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنبَاءِ مَا قَدْ سَبَقَ وَقَدْ آتَيْنَاكَ مِن لَّدُنَّا ذِكْرًا

“Kështu pra, Ne po të të tregojmë ty (o Muhamed) disa histori

të së kaluarës. Ky (Kuran) që të kemi dhënë, është një Këshillë

nga ana Jonë.” [20:99]

 

 تَظُنُّ أَن يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌ

“duke e ditur se do të pësojnë një fatkeqësi, që të thyen në mes.” [75:25]

  • أَقُصُّ, نَقُصُّ, تَقُصُّ, يَقُصُّ  – Edhe nëse shkrojan e Mudaari’ është një ‘hemzeh’, një ‘nuun ’, një ‘taa’ apo një ‘jaa’ prapë do të jetë njëjtë.

Në përgjithësi janë dy raste:

1-      Kur duhet t’i shkrish / bashkosh

2-      Kur duhet t’i ndash

Kur duhet t’i bashkosh:

Sa i përket Maadhi:

Ti duhet ta ndash kurdoherë që folja pasohet me ضَمِيرُ رَفعٍ مُتَحَرِّك , që janë:

فَعَلتُ – تُ 

فَعَلنَا – نَا

فَعَلتَ – تَ

فَعَلتِ – تِ

فَعَلنَ – نَ

Këta janë dhamaa-ir, ata kanë një harakeh dhe e shprehin vepruesin.

Kurse duhet ta ndash në rastet e tjera

Parimisht: Ne e ndajmë në Mutekel-lim dhe Muhaatab dhe në njërën prej Gaaib, që është هُنَّ kur ia shtojmë نُونُ الإنَاثة  foljes – Kurse tek rastet e tjera të Gaaib duhet ta shkrish.

 

  • Janë katër تُnë tabelën e zgjedhimit تُ – تُمَا – تُم – تُنَّ , dhe ato të gjitha e paraqesin / shfaqin vepruesin – Dy rastet tjera kur është një ت , kur është me një fet’hah تَ (mashkullit të cilit i flitet) dhe me një kesrah تِ (femrës të cilës i flitet)

  • Duhet të ndash, nuk ka opsion tjetër.

  • Nëse mendon se është shumë dhe e komplikuar që të thuash: 

  • ضَميرُ رَفعٍ مُتَحَرِّكti gjithashtu mund të thuash: ضَميرُ مُتَحَرِّك

  • Vëni re: ‘taa-ja’ në فَعَلَتَا , nuk është e njëjtë si ‘taa-ja’ në فَعَلتَ , në فَعَلَتَا është taa e femërores تَاءُ التأنِيث السَّاكِنَة , dhe nuk ka kurrfarë efekti.  Ajo merr një fet’hah për t’iu përshtatur glifit që vjen pas saj.

Zgjedhimi i سَنَّ  në Maadhee:

Kur folja është  مُضَعَّف مُتَعَدٍّ

فَعَلتُ                                                       سَنَنْتُ

فَعَلنَا                                                         سَنَنَّا      

 

سَنَنْتُ

1: E sjellim Faa-ul kelimeh, që ështëe ‘siin’ dhe ia japim një fet’hah   فَ – سَ

2: E sjellim ‘Ajnul kelimeh, që është ‘nuun’ dhe ia japim një fet’hah فَعَ – سَنَ

3: E sjellim Laamul kelimeh, që është ‘nuun’, dhe ia japim një sukuun 

  فَعَلْ – سَنَنْ

4: E shtojmë ‘taa-në’ dhe ia japim asaj një dhammeh   فَعَلْتُ – سَنَنْتُ

 

سَنَنَّا

1: E sjellim Faa-ul kelimeh, që është ‘siin’ dhe ia japim një fet’hah  فَ – سَ

2: E sjellim ‘Ajnul kelimeh, që është ‘nuun’ dhe ia japim një fet’hah فَعَ – سَنَ

3: E sjellim Laamul kelimeh, që është ‘nuun’, dhe ia japim një sukuun

   فَعَلْ – سَنَنْ

4: E shtojmë نَا‘- فَعَلْنَا – سَنَنْنَا

Tani i shikojmë dy nuunat e fundit – nuuni i parë i cili është laamul kelimeh është saakin, kurse nuuni i dytë i cili është një dhamiir ‘ نَا’ ka një fathah (është muteharrik) نْنَا –

Kjo domethënë se mund t’i shkrijmë këta dy nuuna, sepse ato janë dy shkronja të njëjta dhe e para është e heshtur (saakin) kurse e dy është muteharrik (dhe ky është një parimi i përgjithshëm) – Prandaj, këtu ne mund t’i shkrijmë dy shkronjat identike dhe ia japim një shedde për ta identifikuar shkrirjen سَنَنْنَا —> سَنَنَّا

 

Nëse këtë e bëjmë për shembull me سَبَّ , ajo do të bëhet سَبَبْنَا , dhe këtu nuk do të bëhet ndonjë shkrirje, sepse Laami nuk është identike me ‘ نَا’

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s