Mësimi 34 – Shënimet

بسم الله الرحمن الرحيم

Mësimi i radhës

 

Lloji i tretë i foljeve që ky kapitull është Kijas në to:

Çdo folje e cila është bashkë (të dyjat) مُضَعَّف dhe لاَزِم

  • Muda’af është kur ajni dhe laami janë identike
  • Laazim është folja e cila është e kufizuar te vepruesi

Fjalët

تَبَّ

Ai është prishur (shkatërruar)

Allahu سبحانه وتعالى thotë:

تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ

Iu shkatërrofshin duart Ebu Lehebit dhe u shkatërroftë ai! [111:1]

  • تَبَّ  në origjinal ka qenë is تَبَبَ  dhe ajo është në peshoren فَعَلَ
  • Mudaari’ është يَتْبِبُ  – يَتِبُّ , dhe është në peshoren يَفعِلُ

ضَلَّ

Ai ka humbur  

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِن قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَن سَوَاءِ السَّبِيلِ

Thuaj: “O ithtarët e Librit! Mos i shkelni kufijtë e së vërtetës në besimin tuaj dhe mos ndiqni dëshirat e një populli, që humbi më parë, nxori prej udhës së drejtë shumë njerëz dhe vetë u shmang nga udha e drejtë”. [5:77]

  • ضَلَّ në origjinë ka qenë ضَلَلَ
  • ضَلُّوا : Ata (m/mix) kanë humbur rrugën – Waawi këtu quhet  وَاوُ الجَمَاعَة

قَلَّ

Ai është pakësuar / zvogëluar

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا

Meshkujve u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit, por, edhe femrave u takon pjesë nga ajo që ua kanë lënë prindërit dhe të afërmit qoftë ajo pak apo shumë, si pjesë e caktuar dhe e detyruar. [4:7]

تَمَّ

Ai është plotësuar / përfunduar

Allahu سبحانه وتعالى thotë:

 وَوَاعَدْنَا مُوسَىٰ ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوسَىٰ لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ

Ne i premtuam Musait se do t’i flisnim pas tridhjetë netësh, të cilat i plotësuam me dhjetë të tjera, kështu që takimi me Zotin e tij u përmbush / plotësua pas dyzet netësh. Musai i tha vëllait të vet, Harunit:“Më zëvendëso te populli im, mbaj rregull dhe mos ndiq rrugën e ngatërrestarëve!” [7:142]

خَفَّ

Ai është lehtësuar

غَبَّ

Ai ka alternuar 

  • Si agjërimi i Dawudit عليه السلام

فَرَّ

Ai ka ikur

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

فَفِرُّوا إِلَى اللَّـهِ إِنِّي لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ

“Andaj, ikni (prej dënimit) drejt (shpërblimit të) Allahut, se unë vërtet që jam dërguar te ju prej Tij, si paralajmërues i qartë! [51:50]

  • I vetmi prej të cilit ikë për të qenë i sigurt nga ndëshkimi i Tij është Allahu سبحانه وتعالى
  • Dobi shtesë: Sigurisht mëkatet na kanë mbuluar, dhe nganjëherë dikush e mashtron veten e tij duke u mbështetur në mëshirën e Allahut për ta vepruar atë që ai dëshiron për ta bërë. Edhe pse kjo nuk përputhet me fenë e Allahut. Kur dikush e kupton këtë koncept,  one understood this concept, që është se nëse dëshiron ta arrish kënaqësinë e Allahut, atëherë duhet të ikësh tek Ai për ta shmangur ndëshkimin e Tij. Dhe, ikja tek Ai i kundërshton mëkatet. Për këtë arsye Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

 

قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّـهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّـهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّـهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

Thuaju (o Muhamed): “Nëse ju e doni Allahun, atëherë më ndiqni mua, që Allahu do t’ju dojë dhe t’jua falë gjynahet! Allahu është Falës i Madh dhe Mëshirëplotë”. [3:31]

  • Ne duhet ta ndjekim rrugën e të Dërguarit صلى الله عليه وسلم dhe kjo përfshin edhe rrugën e shokëve të tij. Dikush i cili ngurron (nuk dëshiron) ta ndjek  rrugën e sahabeve dhe rrugën e të Dërguarit صلى الله عليه وسلم dhe çdo herë që thirret për te kjo rrugë, ai në zemrën gjen diç kundër asaj në të cilën i Dërguari  صلى الله عليه وسلم  ka thirrur drejt saj. Në këtë dashuri ka diçka gabim, ngase nuk ka asnjë arsye që në zemër të ketë diç kundër asaj të cilën Allahu e ka urdhëruar, sepse arsyeja e vetme për të cilën Allahu na ka urdhëruar diç është se aty ka dobi për ne, qoftë në Librin e Tij apo në Sunetin e të Dërguarit, salallahu alejhi ue selem, apo në rrugën e sahabeve dhe të atyre që i pasuan ata. Ne nuk bëjmë ndryshime në Fenë tonë, por njerëzit janë ata që bëjnë devijime, përndryshe Feja është një, ajo është e qartë, edhe Suneti është i qartë, madje edhe Menhexhi është i qartë. 

أَطَّ

Ai ka bërë zhurmë (një zë që vjen si pasojnë e një pesheje të rëndë)

Siç është përmendu në hadith:

عَنْ أَبِي ذَرٍّ , قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ :” إِنِّي أَرَى مَا لا تَرَوْنَ، وَأَسْمَعُ مَا لا تَسْمَعُون, أَطَّتِ السَّمَاءُ وَ حُقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ ؛ مَا فِيهَا مَوْضِعُ أَرْبَعِ أَصَابِعَ إِلا وَمَلَكٌ وَاضِعٌ جَبْهَتَهُ سَاجِدًا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ، وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا , وَمَا تَلَذَّذْتُمْ بِالنِّسَاءِ عَلَى الْفُرُشِ ، وَلَخَرَجْتُمْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأَرُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ ،قال أبوذر: وَلَوَدِدْتُ أَنِّي شَجَرَةٌ تُعْضَدُ ”

  • , أَطَّتِ السَّمَاءُ وَحُقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ : ‘Qielli gërvin (lëshon zë për shkak të peshës së rëndë), dhe ai ka të drejtë të lëshojë këtë zë / zhurmë’
  • مَا فِيهَا مَوْضِعُ أَرْبَعِ أَصَابِعَ إِلا وَمَلَكٌ وَاضِعٌ جَبْهَتَهُ سَاجِدًا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ  : ‘Nuk ka në të  hapësirë sa katër gishtërinjë, veçse aty është një engjëll i cilli e ka vendos ballin e tij duke i bërë sexhde Allahut’
  • وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا , وَمَا تَلَذَّذْتُمْ بِالنِّسَاءِ عَلَى الْفُرُشِ، وَلَخَرَجْتُمْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأَرُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ : ‘ Për Allahun, sikur ta dinit atë që di unë, do të qeshnit pak dhe do të qanit shumë, nuk do të kënaqeshit me gratë e juaja në shtretër, si dhe do të dilnit në jashtë (në rrugë, shkretërirë, etj) duke kërkuar ndihmë dhe shpëtim nga Allahu.’
  • أَطِيط është emër

حَقَّ

Ai është vërtetuar / vendosur 

E cila gjithashtu është përmendur në hadithin e mësipërm:

 أَطَّتِ السَّمَاءُ وَحُقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ

Allahu سبحانه وتعالى thotë:

قَالُوا بَلَىٰ وَلَـٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ

Mohuesit do të thonë: “Po, është e vërtetë!” E kështu vendoset fjala e Allahut për dënimin e mohuesve. [39:71]

 

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَا إِنَّا لَذَائِقُونَ

“E kështu u vërtetua / vendos  fjala e Zotit kundër nesh; ne të gjithë do ta shijojmë me siguri dënimin.” [37:31]

حَلَّ

Ai është bërë i ligjshëm, ka zbritur / është vendosur diku

 

Mësimi i radhës

Vazhdim i llojit të tretë të foljeve në të cilat kapitulli i dytë është Kijas:

Çdo folje e cila është të dyja مُضَعَّف  dhe لاَزِم 

Më herët në kapitullin e parë kemi folu rreth Muda’af-it që është Mute’add, si për shembull:  رَدَّ يَرُدُّ

Dhe Mudaari’ në origjinë ka qenë يَرْدُدُ – Këtu dhammeh e daal-it të parë i është dhënë raa-së së lirë para saj يَرُددُ – Dhe, kjo është si kemi arritur deri te shkrirja mes dy shkronjave identike (e para është bërë e heshtur dhe e dyta muteharrik) يَرُدُّ – Kjo dhammeh e cila i është dhënë raa-së është marrur nga daal-i i parë që është ‘ajnul kelimeh – Arsyeja pse ajo ka një dhammeh është se ajo i takon kapitullit të parë فَعَلَيَفعُلُ

Këtu në kapitullin e dytë ‘ajni në Mudaari’ nuk e ka një dhammeh, por një kesrah

 فَعَلَيَفعِلُ

تَبَّيَتبِبُ  Kesrah e cila është një baa-në e parë (‘ajnul kelimeh), do të lëvizet nga ‘ajnul kelimeh te faa-ul kelimeh – Dhe, këtë herë faa-ul kelimeh do ta ketë një kesrah në vend të një dhammeh يَتِببُ – Tani jemi në gjendje t’i shkrijmë dy shkronjat identike  يَتِبُّ

Kjo është pse ne thojmë për çdo Mudaari’ këtu يَتِبُّ  dhe të ngjashme me të (duke i dhënë faa-ul kelimeh një kesrah) – Dhe ky është dallimi mes muda’af të kapitullit të parë dhe kapitullit të dytë.

Pra ne themi:

غَبَّيَغِبُّ

فَرَّيَفِرُّ

أَطَّيَئِطُّ

خَفَّيَخِفُّ

Dhe atë që e kemi bërë me zgjedhimin e Maadhit dhe Mudaari’ në kapitullin e parë, e bëjmë të njëjtën këtu

 

Zgjedhimi i Maadhit

Kur folja është مُضَعَّفٌ لاَزِمٌ

(duke përdorur folje të ndryshme)

فَعَلْتُ                                                       فَرَرْتُ

فَعَلْنَا                                                        ضَلَلْنَا

فَعَلْتَ                                                       ضَلَلْتَ

فَعَلْتِ                                                        فَرَرْتِ

فَعَلْتُمَا                                                      غَبَبْتُما

فَعَلْتُمْ                                                        حَلَلْتُمْ

فَعَلْتُنَّ                                                       فَرَرْتُنَّ

فَعَلَ                                                             حَقَّ

فَعَلَتْ                                                          حَقَّتْ

فَعَلاَ                                                              فَرَّا

فَعَلَتَا                                                            فَرَّتَا

فَعَلُوا                                                          ضَلُّوا

فَعَلْنَ                                                          فَرَرْنَ

Kur ajo është e bashkëngjitur me një dhamiiru raf’ muteharrik dhe laamul kelimeh bëhet e heshtur ne e ndajmë

فَرَرْتُ

Allahu سبحانه وتعالى thotë:

 

 فَفَرَرْتُ مِنكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ

Pastaj ika prej jush, kur u frikësova prej jush dhe Zoti im më dhuroi mençuri dhe më bëri një nga të dërguarit. [26:21]

  • فَرَرْتُمْ

ضَلَلْنَا

Allahu سبحانه وتعالى thotë:

 وَقَالُوا أَإِذَا ضَلَلْنَا فِي الْأَرْضِ أَإِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ بَلْ هُم بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ كَافِرُونَ

Ata thonë: “Vallë, pasi të humbasim nën tokë, përsëri do të ngjallemi?” Vërtet, ata nuk besojnë se do të takohen me Zotin e tyre. [32:10]

  • Njëri prej kuptimeve të ضَلَّ është: ai ka humbur– Kjo është arsyeja që gjësë e cila të humbet quhet  ضالَّة , siç është përmendur në hadith:

أَنْبَأَنَا أَبُو الْحَسَنِ بْنُ أَبِي الْمَعْرُوفِ الْمِهْرَجَانِيُّ بِهَا ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ أَحْمَدَ ، أَخْبَرَنَا أَبُو جَعْفَرٍ أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحَذَّاءُ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمَدِينِيِّ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ ، قَالَ :”كَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لِلرَّجُلِ إِذَا أَضَلَّ شَيْئًا ، قُلِ : اللَّهُمَّ رَبَّ الضَّالَّةِ ، هَادِيَ الضَّالَّةِ ، تَهْدِي مِنَ الضَّلَالَةِ ، رُدَّ عَلَيَّ ضَالَّتِي بِقُدْرَتِكَ وَسُلْطَانِكَ مِنْ عَطَائِكَ وَفَضْلِكَ”

فَرَرْتِ

  • ضَلَلْتِ , حَقَقْتِ , تَمَمْتِ

غَبَبْتُمَا

  • حَلَلْتُمَا , حَقَقتُمَا , فَرَرْتُمَا

حَلَلْتُمْ

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

                                                  وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا

                                  

Pas heqjes së Ihramit, gjuani. [5:2]

حَقَّ

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

 وَلَوْ شِئْنَا لَآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَـٰكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِأَجْمَعِينَ

Sikur Ne të donim, do t’ia jepnim secilit udhëzimin e tij, është përmbushur / vendosur Fjala Ime: “Me të vërtetë, do ta mbush Xhehenemin me xhind dhe njerëz bashkërisht!” [32:13]

حَقَّتْ

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

 كَذَٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Kështu është përmbushur / vendosur fjala e Zotit tënd ndaj atyre që bëjnë çrregullime; se, me të vërtetë, ata nuk besojnë. [10:33]

فَرَّا

  • تَبَّا , غَبَّا

ضَلُّوا

Allahu سبحانه وتعالى  thotë:

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِن قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَن سَوَاءِ السَّبِيلِ

Thuaj: “O ithtarët e Librit! Mos i shkelni kufijtë e së vërtetës në besimin tuaj dhe mos ndiqni dëshirat e një populli, që humbi më parë, nxori prej udhës së drejtë shumë njerëz dhe vetë u shmang nga udha e drejtë”. [5:77]

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s